Vinh danh nghệ nhân dạy trâu chọi

VINH DANH NGHỆ NHÂN THỰC HÀNH VÀ TRUYỀN DẠY TỤC CHỌI TRÂU ĐỒ SƠN

Tối 12-9 (tức ngày 8-8 Quý Tỵ), tại sân vận động trung tâm quận Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng diễn ra Lễ công bố Quyết định của Bộ VH-TT&DL công nhận Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn là Di sản văn hoá phi vật thể Quốc gia và vinh danh 5 nghệ nhân dân gian có nhiều đóng góp cho lễ hội. Ông Nguyễn Văn Thành, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Văn Thành; bà Đặng Thị Bích Liên, Thứ trưởng Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch Đặng Thị Bích Liên; GS.TSKH Tô Ngọc Thanh, Phó chủ tịch Liên hiệp các hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam tham dự buổi lễ. Phát biểu tại buổi lễ, ông Lê Khắc Nam, Phó chủ tịch UBND thành phố, Phó trưởng Ban Tổ chức Năm Du lịch quốc gia đồng bằng sông Hồng - Hải Phòng 2013 khẳng định, đây là vinh dự, trách nhiệm và cũng là cơ hội quý báu để chính quyền và nhân dân địa phương tiếp tục bảo tồn, phát huy, nâng cao giá trị văn hoá phi vật thể của Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn. Theo Phó chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Lê Khắc Nam, 5 nghệ nhân: Lương Trác Giai (SN 1931, phường Vạn Sơn), Hoàng Đình Phúc (SN 1932, phường Vạn Hương), Lê Bá Tuyền (SN 1940, phường Ngọc Xuyên), Hoàng Gia Thơm (SN 1945, phường Ngọc Hải) và Hoàng Gia Bổn (SN 1960, phường Ngọc Xuyên) được Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam vinh danh lần này thực sự là những “báu vật sống” của quốc gia. Việc Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam công nhận Nghệ nhân dân gian đối với 5 người trên địa bàn quận có những đóng góp, cống hiến lâu năm cho lễ hội là sự kiện rất có ý nghĩa. Niềm vinh dự ấy không chỉ của riêng những người được vinh danh, mà hơn hết đó là sự ghi nhận những giá trị có tính truyền thống, ý thức gìn giữ, phát huy giá trị lễ hội của người Đồ Sơn nói chung.

Chủ tịch UBND quận Đồ Sơn Hoàng Đình Bình cho biết, những người được công nhận nghệ nhân dân gian lần này đáp ứng được những quy trình lựa chọn, bầu chọn theo đúng tiêu chí quy định của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam. 5 nghệ nhân dân gian được chọn là rất xứng đáng, nhưng điều quan trọng hơn, đó là sự ghi nhận của chính người dân Đồ Sơn và du khách trước những đóng góp của các nghệ nhân đối với lễ hội chọi trâu Đồ Sơn. Ông Hoàng Đình Phúc, một trong những người được vinh danh nghệ nhân dân gian cho biết: cùng với ông Lê Bá Căn và Đỗ Lộc, tôi là một trong ba người được quận mời tham gia Ban cố vấn giúp lãnh đạo địa phương lo toan mọi công việc để khôi phục lễ hội chọi trâu truyền thống. Trách nhiệm của người có uy tín, sự hiểu biết sâu về văn hóa lễ hội và tâm huyết sâu nặng, gắn kết với lễ hội, ông Phúc và gia đình có 18 trâu tham gia các lễ hội sau 24 năm khôi phục và là một trong những gia đình có nhiều trâu tham gia lễ hội nhất. Ông từng có 4 trâu vô địch, 3 trâu giải nhì và 4 trâu giải ba và nhiều giải phụ khác. Theo ông Phúc, để có trâu đạt giải, phụ thuộc vào một số yếu tố như may mắn, tâm linh và sự hiểu biết. Nhưng, kinh nghiệm của thế hệ xưa về chọn trâu chọi vẫn còn nguyên giá trị, đó là xoay quanh 3 tiêu chí: thể lực- vũ khí (ngà trâu) và can trường. Cũng là người có công tham gia tuyên truyền, vận động nhân dân khôi phục lễ hội, cùng các già làng ghi chép lại các tích xưa, các hướng dẫn về tế, lễ thần linh, ông Lương Trách Giai được biết đến là người “nặng nghĩa” với lễ hội. Bởi hơn 20 năm gắn bó với lễ hội, miệt mài không ngừng nghỉ, có nhiều trâu tham gia nhưng không đạt giải cũng không khiến ông nản lòng. Bởi ông tâm niệm, được gắn bó, có trâu tham gia lễ hội đã là diễm phúc. Sự kiên trì của ông được đền đáp, là người cao tuổi nhất có trâu tham gia vòng chung kết lễ hội năm 2011, ông bất ngờ trở thành chủ trâu vô địch. Ông Giai không chỉ là người đạp xe rong ruổi đi tìm mua trâu ở Hải Dương, Thái Bình, thậm chí tận Bắc Giang từ 5 đến 7 ngày trời không kể nắng mưa. Có những lúc thất bại vì không tìm được trâu như ý hoặc tìm được nhưng chủ nhà… không bán.  Là một trong cá nhân đầu tiên của phường Ngọc Xuyên có trâu chọi tham gia lễ hội kể từ ngày khôi phục, ông Lê Bá Tuyền từng có 20 trâu tham gia lễ hội sau 24 năm khôi phục. Trải qua nhiều thăng trầm, gian truân vì đam mê trâu chọi, ông Tuyền vẫn không quên chuyện xảy ra cách đây đúng 20 năm. Năm 1993, ông có trâu số 20 vô địch lễ hội. Vì quá thương con trâu, thay vì mổ trâu, dâng đầu trâu về thành hoàng làng như tục lệ, ông Tuyền và gia đình làm đầu lợn và vó lợn thay trâu làm lễ tạ. Ông tâm sự: mình làm thế đâu có được, vì không làm đúng phần lễ mà các cụ xưa từng làm nên suốt 12 năm (một giáp) tôi không được thêm một giải nào khác. Điều đó ông Tuyền nhớ mãi và luôn nhắc nhở con cháu lớp sau lưu tâm yếu tố tâm linh của lễ hội đặc biệt này. Gia đình ông Hoàng Gia Bổn lại được biết đến bởi yếu tố nối nghiệp trong tham gia lễ hội. Cha ông Bổn, cụ Hoàng Gia Thứ nhiều năm tham gia và có trâu vô địch năm 1995. Ông Bổn nối nghiệp từ năm 1996 đến năm 2009 và có trâu vô địch năm 2009 nhân kỷ niệm 20 năm khôi phục lễ hội. Từ 2010 đến nay, con trai ông là Hoàng Gia Huyền tham gia lễ hội. Đặc biệt, ông Bổn được biết đến là người có tâm huyết, dồn nhiều công sức, của cải trong trùng tu, tôn tạo các ngôi đình, đền gắn với lễ hội chọi trâu như Đền Nghè (Vạn Hương), đình Ngọc Xuyên, đình Vạn Sơn, đình Ngọc Hải. Lễ hội chọi trâu gắn với những chủ trâu nổi tiếng, trong đó không thể quên nhắc đến ông Hoàng Gia Thơm ở phường Ngọc Hải. Có lẽ ông là người duy nhất 22 năm liên tục có trâu tham gia lễ hội (từ 1991 đến 2013). Ông từng có 24 trâu tham gia lễ hội và có 7 lần được xướng tên nhận giải cao, trong đó có một giải vô địch, 2 giải nhì và 4 giải ba.

Với người Đồ Sơn, lễ hội chọi trâu ăn vào máu thịt và là niềm đam mê của nhiều thế hệ góp phần lưu giữ, phát huy giá trị của một lễ hội độc đáo. Do vậy, có lẽ người xứng đáng được vinh danh nghệ nhân dân gian chắc chắn không dừng lại ở con số 5 mà còn nhiều hơn nữa những già làng, những người thuộc thế hệ thứ hai, thứ ba và mỗi người dân Đồ Sơn đang tiếp nối đầy nhiệt huyết với lễ hội.

Trần Phương

TIÊU ĐIỂM

Hình ảnh
Chùm thơ dự thi 02 về đề tài “Căng Máy Chai” của các tác giả: Hoàng Đình Tư, Nguyễn Thị Kim, Thái...
Hình ảnh
  Mời các bạn xem phim Chủ tịch tỉnh tập 17 trên vanhoadoanhnhanhp.com   (Phim được chiếu ở video clip...

THỐNG KÊ TRUY CẬP

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay44
mod_vvisit_counterHôm qua521
mod_vvisit_counterTất cả2193603
Hiện có 30 khách Trực tuyến