Địa danh Bến Vua ở thị trấn Tiên Lãng qua một tấm bia cổ

Cuối phố Bến Vua thị trấn Tiên Lãng hiện nay có ngôi miếu cổ của xã Phú Kê huyện Tiên Lãng thờ Bốn vị Thánh vương là Thái hậu Dương Thị Hương, mẹ vua cuối cùng nhà Nam Tống đế Bính, bị quân Mông Cổ đánh đuổi riết  phải cùng ba cung nữ nhảy xuống bể Cảo Nhai tự tử quyết không chịu lọt vào tay giặc. Hữu Tể tướng Trương Thế Kiệt theo đường thủy tìm sang nước ta tạm lánh để mưu đồ khôi phục triều Tống, không may gặp bão lớn thuyền đắm bị chết đuối. Sau khi nhảy xuống bể, thi hài Dương Thái hậu cùng ba cung nữ dạt vào cửa Càn Hải tức cửa Cờn huyện Quỳnh Lưu nay thuộc tỉnh Nghệ An. Dân địa phương thấy thi  hài bốn vị đều tươi sáng, đẹp đẽ lấy làm lạ nên làm lễ an táng trọng thể. Sau bốn vị hiển thánh phù trợ cho dân khang vật thịnh. Năm 1470, chúa Chiêm Thành Trà Toàn tìm cách liên kết với nhà Minh đem quân cướp Hóa Châu nước ta, vua Lê Thánh Tông thân chinh đi đánh. Khi qua đền Cờn, đêm nhà vua thấy Dương Thái hậu xin theo quân âm phù dẹp giặc. Quả nhiên, trận ấy quân ta đại thắng bắt sống được Trà Toàn mở rộng thêm bờ cõi. Vua sai tu bổ đền Cờn, ban sắc phong tặng Tứ vị Thánh vương là phúc thần. Các cửa bể Hải Phòng từ bến Gót huyện Cát Hải đến Ngải Am huyện Vĩnh Bảo, có 26 nơi thờ Tứ vị Thánh nương, những miếu thờ chính ở làng Ngải Am nay thuộc xã Trấn Dương. Theo thần tích đền này, sau khi Dương thái hậu gieo mình xuống bể, một món tóc của Bà dạt vào cửa biển Ngải Am, báo mộng cho dân sở tại biết, dân rước về lập miếu thờ, có nhiều hiển hiện linh ứng nên nhiều triều đại ban sắc.

Hiện miếu còn tấm bia nhan đề:

Hoàng triều Thành thái Ất Mão niên xuân tân thuyên thạch bảng. Cung văn: Địa hậu khí chung, thần linh dân phúc, thị dĩ tu sùng miếu vũ, quảng tập thiện đoan phúc dã.

Ngã bản xã phụng sự Tứ vị tối linh cung đình long địa, diễn thụy linh thông, cát hổ sa trung, văn phái chi đàm, nhân kiệt địa linh, chí kim liệt. Tư nhân dĩ tân chi nội, tôn cấm điện ngoại phủ tế nhất đường, cẩm nguyên vân chuyên âm tường phượng, thuấn tập bách gia chi sản, biểu nhất ấp chi tôn. Cái phi nhất nhật hữu cung tiến hằng tâm, cố tường thạch bảng dĩ ký.

Nguyễn Xuân Bổng cúng tứ quán, Nguyễn Xuân Duyệt cúng tứ quán, Nguyễn Hữu Cư cúng tứ quán, Nguyễn Công Kỷ cúng tứ quán, Nguyễn Xuân Dĩnh cúng tứ quán.

Quý Mão niên đương thứ Khán thủ Đỗ Đình Lợi cúng lục quán, Vũ Phú Cần cúng tứ quán, Nguyễn Hữu Dung cúng tứ quan; chư hậu Nguyễn Thị... Nguyễn Thị Kỷ, Nguyễn Thị Xuân cúng thập bát quán.

Nhâm Dần niên lệ binh cúng lục thập quán, Vương Hồ Trường cúng nhị thập tứ quán, Nguyễn Thị... cúng thập quán, Trần Thị Lẫm cúng thập quán, Nguyễn Thị Thắng cúng tam quán, Nguyễn Thị Đối cúng lục quán, Nguyễn Thị Tề cúng lục quán, Đỗ Thị Miệt cúng tam quán, Nguyễn Thị Thìn cúng lục quán, Nguyễn Thị Ty cúng lục quán, Đoàn Thị Quân cúng lục quán, Vũ Thị Khoa cúng lục quán, Đỗ Thị Xa cúng thập nhị quán, Đỗ Thị Đán cúng lục quán, Nguyễn Thị Duyên cúng thập bát quán, Đỗ Thị Ngọt cúng lục quán, Hoàng Thị Mạn cúng lục quán, Nguyễn Thị Y cúng tam quán, Nguyễn Thị Trí cúng lục quán, Nguyễn Thị Tỷ cúng lục quán, Nguyễn Thị Lan cúng thập nhị quán, Bùi Thị Nắng cúng thập quán, Nguyễn Thị Diện cúng lục quán, Nguyễn Thị Đậu cúng lục quán, Nguyễn Thị Khuê cúng lục quán, Nguyễn Thị Thưởng cúng lục quán, Nguyễn Thị Lớn cúng lục quán, Nguyễn Thị Đoan cúng lục quán, Nguyễn Thị Mông cúng lục quán, Cựu đôi xã Nguyễn Thị Phán cúng lục quán, Đỗ Thị Cái cúng tam quán, Nguyễn Thị Xanh cúng tam quán, Đỗ Thị... cúng tứ quán.

Dịch nghĩa:

Mùa Xuân năm Quý Mão niên hiệu Thành Thái (1903) khắc mới bảng đá:

Kính nghe: Đất phúc hậu thì khí tụ, thần thiêng thì dân hưởng phúc lành. Vì thế chuộng việc tu tạo đền miếu, nhân rộng mối thiện là phúc lớn như vậy.

Xã ta thờ bốn vị Thần thiêng, cung điện đặt chỗ đất linh thông có nhiều điềm tốt, rồng chầu hổ phục, văn mạch thẳm sâu, đất linh sinh nhân kiệt đến nay vẫn còn rõ. Bây giờ nội cung xây mới, ngoại miếu nơi hành lễ còn rực rỡ như gấm vóc, trên tường hình chim phượng múa dưới mây. Thật là vật báu của trăm nhà, nơi tôn nghiêm của cả ấp. Đâu phải việc hằng tâm cung tiến một thời mà thành được, vậy lập bảng đá và ghi bài ký.

Danh sách người cung tiến tiền sửa miếu

1. 09 người cúng 4 quan tiền:

Nguyễn Văn Bổng, Nguyễn Xuân Duyệt, Vũ Phú, Nguyễn Hữu Cư, Nguyễn Xuân Dĩnh, Nguyễn Công Kỷ, Vũ Phú Cần, Nguyễn Hữu Dung, Đỗ thị...

2. 21 người cúng 6 quan tiền:

Nguyễn Thị Đối, Nguyễn Thị Tề, Nguyễn Thị Thìn, Vũ Thị Khoan, Đỗ Thị Đán, Nguyễn Thị Ty, Đoàn Thị Quân, Đỗ Thị Ngọt, Hoàng Thị Mạn, Nguyễn Thị Tri, Nguyễn Thị Tỷ, Nguyễn Thị Diện, Nguyễn Thị Khuê, Nguyễn Thị Thưởng, Nguyễn Thị Lớn, Nguyễn Thị Đậu, Nguyễn Thị Đoan, Nguyễn Thị Mông, Nguyễn Văn Phán (Cựu Đôi)

3. 05 người cúng 3 quan tiền:

Nguyễn Thị Thăng, Đỗ Thị Miệt, Phạm Thị Y, Đỗ Thị Cải, Nguyễn Thị Xnah

4. 03 vị hậu họ Nguyễn: Nguyễn Thị H, Nguyễn Thị, Nguyễn Thị Xuân cúng 18 quan.

5. Lệ binh cúng 60 quan (không ghi tên, cúng năm 1902), Vương Hồ Tường 24 quan, Nguyễn Thị... cúng 10 quan, Nguyễn Thị Lẫm cúng 10 quan, Đỗ Thị Xa 12 quan, Nguyễn Thị Diên 18 quan, Nguyễn Thị Lan 12 quan, Bùi Thị Nắng 10 quan

Như vậy tổng số tiền được 351 quan, người ít nhất 03 quan, người nhiều nhất 60 quan. Theo quy đổi ngày ấy 01 lạng bạc giá 2 quan 3 tiền đồng hay 01 đồng Khải Định trị giá 1/200 đồng bạc Đông Dương.

Mặc dù  Toàn quyền Đông Dương ra nghị định cưỡng bách dùng giấy bạc của Ngân hàng Đông Dương phát hành, nhưng dân Tiên Lãng ngày ấy vẫn dùng của ta, không dùng tiền Tây phải chăng cũng phản ánh tinh thần dân tộc?

Nhưng mấu chốt của bài viết này chúng tôi muốn xác định địa danh Bến Vua ở thị trấn Tiên Lãng hiện nay đã có từ lâu, đường Bến Vua ở đây đã được đặt tên chính thức. Hơn nữa địa danh bến vua là từ thuần Việt gồm 2 thành tố Bến và Vua.

Vậy Bến Vua ở đây có liên quan đến vị vua nào nước ta đã có dịp dừng thuyền ngự. Bến Vua ở trước đền Tứ Vị Thánh nương nổi tiếng linh ứng thâm thù quân xâm lăng Mông Cổ thì Hoàng đế Trần Nhân Tông, vị thống soái trực tiếp lãnh đạo hai lần chống quân Nguyên Mông chắc có đến mật cầu. Chúng tôi đã rà soát kỹ, thành phố Hải Phòng chỉ ở Tiên Lãng có dấu tích hoàng đề Trần Nhân Tông thờ Ngài ở tổng Diên Lão như Diên Lão, đình Phương Đôi, đình Đông Côn.

Vậy Bến Vua ở thị trấn Tiên Lãng chắc là nơi dân sở tại có vinh hạnh nghinh đón anh hùng dân tộc - Phật hoàng Trần Nhân Tông

Ngô Đăng Lợi

TIÊU ĐIỂM

Hình ảnh
Ngày 25/4/2017 tại hội trường Liên đoàn lao động thành phố số 88 đường Điện Biên Phủ, TP Hải...
Hình ảnh
(Tập thơ văn: Mùa xuân và Hoa anh đào- Nhiều tác giả- NXB Hải Phòng quí 1/2016) Mùa xuân là mùa khởi...

THỐNG KÊ TRUY CẬP

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay198
mod_vvisit_counterHôm qua313
mod_vvisit_counterTất cả2173396
Hiện có 9 khách Trực tuyến