Nhà sử học hàng đầu đất Cảng

NHÀ SỬ HỌC NGÔ ĐĂNG LỢI

- Sinh ngày: 06/8/1932

- Quê quán: Đắc Lộc, Đoàn Xá, Kiến Thụy, Hải Phòng

- Địa chỉ gia đình hiện nay: 28 Hoàng Văn Thụ, Hồng Bàng, Hải Phòng

- Chức vụ đã qua: Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Hải Phòng

- Hội viên Hội VHDN Hải Phòng

- Phần thưởng cao quý: Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng Nhất, Huân chương lao động hạng Ba; Giải thưởng Khoa học Nguyễn Bỉnh Khiêm, Giải thưởng Hội Văn học Dân gian Việt Nam; Giải Ba Giải thưởng Khoa học công nghệ thành phố…

Sinh ra trong một gia đình nông dân ở thôn Đắc Lộc, xã Đoàn Xá, huyện Kiến Thụy, Hải Phòng – một vùng quê nghèo có truyền thống hiếu học đã sinh thành và nuôi dưỡng nhiều bậc khoa bảng (nơi đây đã có tới 9 vị đỗ đại khoa), lên 5 tuổi cậu bé Lợi đã được gia đình mời thầy hay chữ nổi tiếng về làm gia sư dạy học chữ Nho. Năm 7 tuổi cậu theo học trường Tổng sư Đại Lộc phủ Kiến Thụy, ba năm sau lên học trường Kiêm bị Pháp Việt (Trường này chủ yếu dạy bằng tiếng Pháp). Trong các kỳ nghỉ hè, sơ học, tiểu học lại theo học tiếp các lớp chũ Hán cho đến khi tốt nghiệp Xectiphica. Tư chất thông minh và sự chăm chỉ, lại được các thày giỏi dạy dỗ, rèn cặp, 13 tuổi cậu thiếu niên Ngô Đăng Lợi đã có chút vốn liếng ban đầu làm hành trang chuẩn bị vào đời. Cùng với kiến thức, qua các bài giảng các thầy còn gợi mở, gieo vào tâm hồn trẻ thơ của học trò tình yêu non sông đất nước, lòng tự hào dân tộc, Ngô Đăng Lợi nhen nhúm lòng yêu thích và say mê môn sử kể từ đấy.

Năm 1950, cậu ra Hải Phòng học trường tư thục Bạch Đằng. Năm 1953, thi đỗ trung học đệ nhất cấp và chuyển sang học trường Chuyên khoa Trung học Phùng Hưng (ban văn triết). Học hết tú tài phần I, lên học trường Đại học Nhân Dân Hà Nội.

Nhưng rồi do yêu cầu tình hình đất nước, nhiệm vụ mới đặt ra, việc học bị gián đoạn. Đoàn viên Ngô Đăng Lợi được cử về làm Tiểu đội trưởng đơn vị Thanh niên xung phong công tác tại huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ. Hoàn thành nhiệm vụ, anh được chuyển về ngành giáo dục (làm cán bộ vụ tổ chức Bộ, cán bộ khu giáo dục Tả Ngạn, Sở Giáo dục Kiến An, Hải Phòng, rồi dạy tại trường cấp II Vĩnh Bảo, làm Hiệu trưởng trường cấp II Núi Đối, Kiến Thụy…). Sau đó, thầy giáo Ngô Đăng Lợi lại được cử đi học trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp về nhận công tác ở UBHC thành phố Hải Phòng (nay là UBDN), làm chuyên viên văn xã, rồi được bổ nhiệm làm Phó ban Giáo dục chuyên nghiệp thành phố (1979-1984), Phó Chủ tịch Hội Đồng Lịch sử thành phố, Phó trưởng Ban Nghiên cứu Lịch sự thành phố (1984-1996) và được bầu làm Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử thành phố (1986-2011).

Truyền thống quê hương ấy, quá trình học tập công tác ấy, cộng với chí tự học và tình yêu tha thiết đất nước con người Hải Phòng đã tạo cho Nhà sử học Ngô Đăng Lợi bề dầy học vấn thuộc nhiều lĩnh vực, giáo dục, văn hóa, lịch sử, triết học, tôn giáo… để rồi làm nên sự nghiệp, cống hiến lớn cho ngành khoa học lịch sử đất nước nói chung và thành phố Cảng nói riêng.

Với 17 năm công tác trong ngành Giáo dục, trên 30 năm gắn bó với khoa học lịch sử, Nhà sử học Ngô Đăng Lợi đã có gần 30 công trình biên khảo và chủ biên đồng tác giả, sưu tầm nghiên cứu, dịch thuật về lịch sử Hải Phòng, trong đó có nhiều công trình, tác phẩm có giá trị được giới sử học và bạn đọc đánh giá cao: Cuốn “Từ điển bách khoa địa danh Hải Phòng” được thư viện Đại Học Becnây (Mỹ) chọn là 1 trong 5 tác phẩm giới thiệu năm 2008; Các công trình nghiên cứu “Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm”, “Lược khảo đường phố Hải Phòng” được nhận Giải thưởng Nguyễn Bỉnh Khiêm, công trình “Từ điển bách khoa địa danh Hải Phòng” đã được nhận Giải thưởng Khoa học kỹ thuật thành phố; công trình biên khảo “Lê hội chọi trâu Đồ Sơn” được nhận giải thưởng của Hội Văn học dân gian Việt Nam. Một số tác phẩm công cụ làm cơ sở cho những công trình nghiên cứu lịch sử và văn hóa không chỉ cho hôm nay mà còn có ý nghĩa lâu dài cho các thế hệ mai sau.

Ngoài ra, Nhà sử học Ngô Đăng Lợi dịch gần 100 thần phả làm căn cứ đề nghị công nhận di tích lịch sử, văn hóa; dịch trên 50 gia phả cho các dòn họ; viết nhiều bài đăng trên báo trung ương, địa phương và tham luận trong các cuộc hội thảo.

Nhà sử học Ngô Đăng Lợi được coi là một kho tư liệu về lịch sử, văn hóa. Những nhà nghiên cứu khi viết về các công trình, nhà văn khi sáng tác tiểu thuyết lịch sử, nhà giáo khi soạn giáo trình, sinh viên khi làm luận án… thường tìm đến nhờ chỉ dẫn hoặc mượn tài liệu quý hiếm. Để tích lũy được những tài liệu quý giá này ông đã phải tra cứu từ kho sách đồ sộ trong nhà, thu thập bằng các chuyến đi điền dã khắp các vùng miền trong thành phố, vào tận Ninh Bình, Thanh Hóa, thành phố Hồ Chí Minh sang tận Trung Quốc, Malaisia…

Bằng công trình “Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm”, Ngô Đăng Lợi và các cộng sự đã nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện về cuộc đời và sự nghiệp một danh nhân văn hóa quê hương Hải Phòng mà trước đây đã nhiều tác phẩm và đã nghiên cứu nhưng còn sơ lược và có những đánh giá sai lệch. Với tư liệu phong phú và phương pháp luận khoa học, tác giả đã đề cập và làm sáng tỏ những giá trị thuộc các lĩnh vực tư tưởng, triết học, văn hóa, giáo dục, văn học của Nguyễn Bỉnh Khiêm một cách sâu sắc, qua đó nêu bật những đóng góp to lớn của Trạng Trình đối với dân tộc. Chữ nhàn trong tư tưởng Nguyễn Bỉnh Khiêm không còn mang ý nghĩa tiêu cực như cách hiểu trước đây (chán đời, lánh đời, tìm chỗ yên thân) mà là mang ý nghĩa tích cực của một nhân cách lớn: “nho phong sĩ khí” – xa lánh triều đình đã suy thoái, thối nát, tìm con đường khác giúp ích cho đời bằng cách về mở trường dậy học đào tạo nhân tài, xây dựng các công trình văn hóa, giáo dục đạo đức, tình yêu quê hương đất nước cho mọi người.

Nhà sử học Ngô Đăng Lợi cũng là người bỏ nhiều công sức kiên trì khôi phục vị trí lịch sử Vương triều Mạc và cùng hội tập hợp các bài tham luận tại hội thảo khoa học, bài viết của các tác giả trong công trình khoa học “Mặc Đăng Dung và dòng họ Mạc trong lịch sử”. Qua đó ta thấy vị trí, vai trò, công lao của triều Mạc được đánh giá lại một cách khách quan, công bằng. Những quan điểm theo tư tưởng phong kiến, bảo thủ, thiếu thiện ý, thiếu khách quan khoa học đã bị loại bỏ. Bằng những luận cứ khoa học, tác giả khẳng định: Với tư tưởng cải cách, tư duy thông thoáng, nhà Mạc đã từ bỏ quan điểm “trọng nông ức thương”, mở đường cho thương nghiệp phát triển, xã hội hoạt bát, tạo ra động lực mới phát triển kinh tế; thủ công nghiệp được khuyến khích phát triển; nhiều công trình kiến trúc văn hóa được xây dựng; vấn đề tôn giáo có nhiều tiến bộ (các đạo Nho, đạo Lão, đạo Phật… đều cùng tồn tại và phát triển); Đặc biệt là vấn đề quan tâm giáo dục và đào tạo nhân tài.

Cùng với những cống hiến trên nhiều năm là Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử, Nhà sử học Ngô Đăng Lợi đã xây dựng tổ chức Hội ngày càng vững mạnh và hoạt động có hiệu quả; với cương vị là Phó Chủ tịch Hội đồng Lịch sử, thành viên các Hội đồng tư vấn, xét duyệt chứng nhận di tích và Hội đồng tư vấn đặt tên, đổi tên đường phố và các công trình công cộng, ông có nhiều đóng góp vào sự nghiệp bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử của thành phố. Ông đã đề xuất với lãnh đạo thành phố tổ chức nhiều cuộc hội thảo về những sự kiện lịch sử, những di tích nổi tiếng, những nhân vật lịch sử, văn hóa: Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Ích Mộc, Lê Khắc Cẩn, Đào Công Chính, Nguyễn Sơn Hà… ở tầm thành phố và quốc gia, qua đó làm sáng tỏ nhiều vấn đề trước đây nhận thức, đánh giá chưa đầy đủ hoặc có điểm chưa khách quan, chính xác.

Việt Linh

TIÊU ĐIỂM

Hình ảnh
  Mời các bạn xem phim "Ngôi biệt thự màu tro lạnh" tập 02 trên vanhoadoanhnhanhp.com (Phim được...
Hình ảnh
Chiều ngày 26.8.2015, theo lịch hẹn PV vanhoadoanhnhanhp.com đã có chuyến thăm quan hệ thống cửa hàng bán...

THỐNG KÊ TRUY CẬP

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay106
mod_vvisit_counterHôm qua521
mod_vvisit_counterTất cả2193665
Hiện có 85 khách Trực tuyến